videohaber Kolestrerol Nedir. merak Ettikleriniz - Mahihaber
HADİSLERDEN

Kolestrerol Nedir. merak Ettikleriniz



KOLESTEROL NEDİR?
Kolesterolü yağlı yiyeceklerle ilişkilendirebiliriz; ancak bu mumsu maddenin çoğunu kendi vücudumuz yapar. Kanımızda dolaşan kolesterolün %75’ini karaciğerimiz üretir. Geriye kalan %25 ise yiyeceklerden gelir. Normalde kolesterol aslında hücrelerin görevlerini yapmalarına yardımcı olur. Ancak sadece ABD’de 100 milyondan fazla kişi yüksek kolesterol düzeyleri ile baş etmeye çalışmaktadır.

YÜKSEK KOLESTEROLÜN BULGULARI

Yüksek kolesterol herhangi bir bulguya neden olmaz; ancak vücudun derinlerinde hasara yol açabilir. Aşırı kolesterol zaman içinde, damarların içinde bir plak oluşturup, tıkanıklığa neden olabilir. Bu durum, kanın akması için mevcut boşlukları daraltarak, kalp hastalıklarına neden olabilir. Ne var ki; kolesterolün saptanması basittir ve yüksek kolesterolü düşürmek için pek çok yöntem bulunmaktadır.

KOLESTEROL TESTİ

20 yaşından üstündeki bireyler, her dört ile altı yılda bir kolesterol testi yaptırmalıdırlar. Bu, açlık lipoprotein profili olarak bilinen basit bir kan testiyle yapılır. 9 ile 12 saat arasında süren bir açlıktan sonra, kanda dolaşmakta olan kolesterolün farklı formları ölçülür. Sonuçlar “kötü” kolesterol, “iyi” kolesterol ve trigliserit düzeylerinizi gösterir.

‘KÖTÜ’ KOLESTEROL

Kandaki kolesterolün çoğu, düşük yoğunluklu lipoprotein ya da LDL adı verilen proteinler tarafından taşınır. Bu, kötü kolesterol olarak bilinir; çünkü damarları tıkamak üzere diğer maddelerle birleşir. Doymuş yağ ve trans yağlar açısından yüksek bir diyet, LDL kolesterol düzeyini artırır. Çoğu kişi için 100’ün altında bir LDL sonucu sağlıklıdır; ancak kalp hastalığı bulunanların daha da düşük düzeyleri hedeflemeleri gerekir.

‘İYİ’ KOLESTEROL

Kandaki kolesterolün yaklaşık üçte biri, yüksek yoğunluklu lipoprotein veya HDL tarafından taşınır. Buna iyi kolesterol adı verilir; çünkü kötü kolesterolü çekerek damarların içerisinde birikmesini önlemeye yardımcı olur. HDL düzeyleri yüksek tutulmalıdır. Çünkü HDL düzeyi çok düşük olan kişilerde, kalp hastalığı gelişme riski bulunur. Zeytinyağı gibi sağlıklı yağları tüketmek, HDL kolesterol düzeyini artırmaya yardımcı olabilir.

TRİGLİSERİT

Vücudumuz fazla kalori, şeker ve alkolü; kanda taşınan ve tüm yağ hücrelerinde depolanan bir yağ türü olan trigliseride dönüştürür. Yüksek karbonhidratla beslenen kişilerde olduğu gibi kilolu, hareketsiz, sigara içen ve yoğun alkol tüketen kişilerde de yüksek düzeyler görülebilir. 150 mg/dl’nin üzerindeki seviyeler, sizi kalp hastalığı ve diyabet riskine sokar.

TOTAL KOLESTEROL

Total kolesterol; kan dolaşımınızdaki LDL, HDL ve VLDL’nin (çok düşük yoğunluklu lipoprotein) toplam ölçümüdür. VLDL, kötü kolesterol LDL’nin habercisidir. 200’ün altında bir total kolesterol değeri çoğu durumda sağlıklıdır. “Yüksek” değeri bulunan kişilerde kalp hastalığı gelişme riski, değerleri 200’ün altında olanlara kıyasla artmıştır. Ancak, HDL düzeyi yüksek olduğu için toplam değer 200’ün üzerindeyse bu sevindirici bir haberdir.



KOLESTEROL ORANI

Kolesterol oranınızı hesaplamak için, total kolesterolü HDL kolesterole bölün. Örneğin total kolesterolünüz 200 ve HDL’niz 50 ise; sonuç 4’e 1’lik bir kolesterol oranına eşittir. Doktorlar 4’e 1 veya daha düşük bir oranın korunmasını önermektedir. Bu oranın küçük olması iyidir. Bu değer, kalp hastalığı riskinin tahmin edilmesinde yararlı olmakla birlikte, tedavinin yönlendirilmesi için çok önemli değildir. Tedavinizi belirleyecek olan total kolesterol, HDL kolesterol ve LDL kolesterol düzeyleridir.

YİYECEKLERDE KOLESTEROL

Yumurta, karides ve ıstakoz gibi kolesterol içeriği zengin gıdaların tamamen yasaklanması gerekmemektedir. Yapılan araştırmalar; yemekle alınan kolesterolün, çoğu insanda, kandaki düzeyine etkisinin küçük olduğunu gösteriyor. Yumurta yedikten sonra kan değerleri aniden yükselen az sayıda insan “yanıt verici” olarak tanımlanmaktadır. Ancak çoğu kişi için doymuş ve trans yağlar daha büyük problem oluşturur. Günlük kolesterol limitleri sağlıklı kişiler için 300 mg, daha yüksek riski bulunanlar için 200 mg’dır. Yumurtada 186 mg kolesterol vardır.

KOLESTEROL VE AİLE ÖYKÜSÜ

Kolesterol iki kaynaktan gelir: Vücut ve yiyecekler. İkisi de kolesterolü yükseltebilir. Bazı insanlar kalıtsal olarak çok fazla kolesterol üretirler. Bazıları için ise başlıca suçlu diyettir. Doymuş yağ ve kolesterol; et, yumurta ve süt ürünleri gibi hayvansal gıdalarda bulunur. Çoğu durumda kolesterol; diyet ve genlerin beraber etkisinden kaynaklanır.

RİSKİ ARTIRAN FAKTÖRLER NELERDİR?

Çeşitli faktörler, vücudunuzdaki kolesterolü yükseltebilir. Sıralayacak olursak:
• Yağ ve kolesterol bakımından yüksek bir diyet
• Yüksek kolesterol aile öyküsü
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Yaşlanmak

KOLESTEROL VE CİNSİYET

Kadınlarda menopoza kadar, tipik olarak aynı yaştaki erkeklerden daha düşük total kolesterol düzeyleri bulunur. Aynı zamanda iyi tür olan HDL kolesterol düzeyleri de kadınlarda daha yüksektir. Bunun nedeni dişi üreme seks hormonu “östrojen”dir. Östrojen, HDL kolesterolü artırır. Bu hormon, menopozla beraber düşme gösterir. 55 yaşından sonra kadınlarda yüksek kolesterol riski tırmanmaya başlar.

KOLESTEROL VE ÇOCUKLAR

Kolesterolün çocukluk döneminde damarları tıkamaya başladığına dair bulgular mevcuttur. Amerikan Kalp Derneği (American Heart Association); kolesterolü yüksek olan çocuk ve gençlerin, bunu düşürmek için önlem almalarını önermektedir. İdeali; 2-19 yaş arasındaki kişilerde, kolesterol düzeyinin 170’in altında olmasıdır.

YÜKSEK KOLESTEROL NEDEN ÖNEMLİDİR?

Yüksek kolesterol; koroner damar hastalığı, kalp krizi ve inmenin önemli risk faktörlerinden biridir. Ayrıca, Alzheimer hastalığı riskini artırmaktadır. Daha önce belirttiğimiz üzere yüksek kolesterol, damarları tıkayan bir plağa neden olur. Bu durum kan akışını kısıtlayabileceğinden tehlikelidir. Kalbin veya beynin bir kısmına giden kan akımı tamamen kesilirse, sonuç kalp krizi veya inmedir.

KOLESTEROL AVCISI: DAHA FAZLA LİF ALIN

Diyet, yüksek kolesterolle mücadele için etkili bir yöntemdir. Bazı tahılların neden kalp dostu olduğunu merak ediyorsanız; cevabı liftir. Pek çok gıdada bulunan çözünür lif, kötü kolesterol olan LDL düzeyinin azaltılmasına yardımcı olur. İyi çözünür lif kaynakları; tam tahıllı ekmek ve gevrekler, yulaf ezmesi, meyve, sebze ve fasulye gibi bakliyatı içerir.

KOLESTEROL AVCISI: YAĞLARI TANIYIN

Günlük kalorilerinizin üçte birinden azı yağdan gelmelidir. Fakat yağların tümü eşit değildir. Doymuş yağlar (hayvansal ürünler ve tropikal yağlar) LDL kolesterolü yükseltir. Trans yağlar ise kötü kolesterolü artırırken; iyi kolesterolü düşürerek çifte darbe vurur. Bu iki kötü yağ türü; pek çok fırında pişirilmiş ve kızartılmış yiyeceklerde (çörek, kızarmış patates, cips), margarin ve kurabiyelerde bulunur. Doymamış yağlar ise; diğer sağlıklı diyet değişiklikleriyle birleşerek, LDL kolesterolü düşürebilir. Bunlar avokado ve zeytinyağında bulunur. Palmiye yağı bu anlamda halen şüphelidir.

KOLESTEROL AVCISI: AKILLI PROTEİN

Et ve tam yağlı süt bol miktarda protein sağlar; ancak bunlar aynı zamanda ciddi miktarda kolesterol da içerirler. Yemeklerde, tofu gibi uzak doğu kaynaklı sağlıklı peynirleri deneyerek LDL düzeyinizi düşürebilirsiniz. Balık, bir diğer harika seçimdir. Somon gibi türler kolesterol düzeylerini iyileştirebilen omega-3 yağ asitleri açısından zengindir. Amerikan Kalp Derneği haftada en az iki kez balık yemeyi önermektedir.

KOLESTEROL AVCISI: DÜŞÜK KARBONHİDRATLI DİYET

Kolesterol düzeylerini iyileştirmede, düşük karbonhidratlı diyetlerin, düşük yağlı diyetlerden daha iyi olabileceğine ilişkin bulgular mevcuttur. Ulusal Sağlık Enstitüsü tarafından yürütülen bir çalışmada; düşük karbonhidratlı bir diyeti uygulayan kişilerde, düşük yağlı diyet yapanlara göre, HDL (iyi kolesterol) düzeyleri çok daha iyi çıkmıştır.

KOLESTEROL AVCISI: ZAYIFLAMA

Eğer kiloluysanız; bir zayıflama programına başlama konusunda doktorunuzla görüşün. Kilo vermek; trigliserit ve LDL düzeylerini azaltmanıza yardımcı olabilir. Birkaç kilo vermek bile iyi kolesterolünüzü artırabilir. Verdiğiniz her 3 kilo, HDL’yi bir puan artırma eğilimindedir.

KOLESTEROL AVCISI: SİGARAYI BIRAKMA

Sigarayı bırakmak zordur; ama denemeniz için bir neden daha: Sigarayı bıraktığınızda; iyi kolesterolünüz %10’luk bir artış gösterecektir. Farklı stratejileri birleştirirseniz daha başarılı olabilirsiniz. Sizin için en iyi seçenekler konusunda doktorunuzla görüşün.

KOLESTEROL AVCISI: EGZERSİZ

Sağlıklı olduğunuz halde çok hareketli değilseniz; bir egzersiz programına başlamak, ilk iki ay içinde iyi kolesterolünüzü %5 oranında artırabilir. Egzersiz aynı zamanda, kötü kolesterolü de düşürür. Yüzme veya tempolu yürüyüş gibi kalp hızınızı artıracak bir etkinlik seçin ve haftanın en az 4 günü, minimum 30 dakika hedefleyin. Devamlı şekilde 30 dakika olmak zorunda değildir; 15 dakikalık iki yürüyüş yapmak da işe yarar.

TEDAVİ: İLAÇLAR

Ailenizde yüksek kolesterol varsa, diyet ve egzersiz ile değerlerinizi istediğiniz düzeylere çekmeniz mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda, ilaçlar kolesterol düzeylerinizi düzene koyabilir. Statinler genellikle ilk tercihtir. Karaciğerde kolesterol üretimine engel olurlar. Diğer seçenekler; kolesterol emilimini engelleyenler, safra bağlayıcı reçineler ve fibratları içerir. Doktorunuz bu ilaçların bir kombinasyonunu da önerebilir. Ancak, bu ilaçlara ait yan etkiler konusunda da dikkatli olmanız gerekmektedir.

TEDAVİ: TAKVİYELER

Belirli diyet takviyeleri kolesterol düzeylerini iyileştirebilir. Bunlar; keten tohumu yağı, balık yağı ve beta-sitosterol gibi bitkileri içerir. Bir B-kompleks vitamini olan niasin tedavisi iyi kolesterolü artırırken, kötü kolesterolü azaltır. Sıradan takviyelerde bulunan niasin ise sadece kolesterolün düşürülmesi amacıyla kullanılmamalıdır.

BİTKİSEL İLAÇLAR

Bazı çalışmalar sarımsağın kolesterolü düşürebileceğini iddia etmektedir. Ancak sarımsak haplarının yan etkileri olabilir ve diğer ilaçlarla etkileşebilirler. Kolesterolü azaltabilen diğer bitkiler: Çemen tohumu, enginar yaprağı ekstresi ve kandil çiçeği (civanperçemi otu).

NE KADAR DÜŞÜRMELİSİNİZ?

Pek çok insan ilaç ve yaşam tarzı değişikliklerinin bir kombinasyonuyla kolesterol düzeylerini düşürebilir. Peki, ne kadar düşük olmalıdır? Diyabeti olan veya kalp hastalığı riski yüksek olanlar için 100’ün altında bir LDL değeri istenir. Ancak zaten kalp hastalığınız veya koroner damar hastalığınız varsa; bazı doktorlar, LDL’nin 70’in altına düşürülmesini önermektedir.

HASAR GERİ ÇEVRİLEBİLİR Mİ?

Yüksek kolesterolün damarları tıkaması yıllar alır. Bu durumun, belli bir dereceye kadar, geri çevrilebileceğine ilişkin bulgular vardır. Dr. Dean Ornish’e ait bazı çalışmalar; düşük yağlı bir vejetaryen diyet, stres yönetimi ve orta ağırlıkta egzersizin koroner arterlerdeki birikimi yavaş yavaş ortadan kaldırabileceğini göstermektedir. Diğer araştırmalar da kolesteroldeki çok büyük düşüşlerin, tıkalı damarların açılmasına -bir dereceye kadar- yardımcı olabileceği görüşünü desteklemektedir.

http://www.mecev.org
Google Plus'da Paylaş

0 yorum:

Yorum Gönder