Mahihaber - Dini Haberler - Diyanet Haberleri

Enderun usulü Teravih Bidat mıdır – Erol Kara Yazdı

2017-02-25 06:03:43
Enderun usulü Teravih Bidat mıdır – Erol Kara Yazdı
Ülkemizde 80 yıl sonra 2010 yılı Ramazan ayının girmesiyle birlikte Sultanahmet Camiinde ilk kez kılınan Enderun usulü Teravih bazı çevreler tarafından kabul edilmemekte ve bidat olduğu belirtilmektedir.

“Reformcuların” ve “Vehhabi” zihniyeti ile düşünenlerle “hoşgörü” ilkesinin arkasına sığınan cemaatlerin dışında Enderun usulü Teravih ne yazık ki tercih edilmemiş hatta bidat olduğu ve bidat olduğu için bu tür teravih ya da namaz kılınan yerlerden uzak durulması tavsiye edilmiştir.

Enderun usulü teravihinin geçmişi Osmanlı'nın Üniversitesi olarak bilinen Enderun'a dayanıyor. Enderun usulü Teravih Hicaz, segah, isfahan, uşşak ve acemaşiran. Teravih'in Türk musikisinin bu beş farklı makamıyla kılınmasına Teravih-i Enderun deniliyor. Türkiye'de en son 80 yıl önce uygulanmış bir Osmanlı geleneği bu.

Medyada 2010 yılı Ramazan'ın ilk teravihini Sultanahmet Camii'nde eda edenler Enderun ayrıcalığı yaşadı diye lanse edilen bu olayda imam teravih namazını beş ayrı makamda kıldırdı, 17 müezzin de, her dört rekatın ardından, Türk musikisinin en güzel makamlarında bestelenmiş ilahiler seslendirdi

Ramazan öncesi medyanın haberlerinde yer alan endurun teravihi için Sultanahmet camiine ikindi namazından sonra giderek, dört dörtlük, olması gereken bir teravih namazı kılacağım düşüncesiyle gitmiştim. Yaklaşık 3 saatlik bekleyişten sonra akşam namazının ardından kürsüye çıkan imam bu konuda bilgilendirme yaptı. 'Bu teravih, Osmanlı saray camileri ve mescitlerinde kılınıyordu. Dört rekâtlık teravih arasında müezzinlerin ilahi okumalarına 'cumhur müezzinliği' denir.' diyor.

Bir an önce yatsı ezanının okunmasını bekliyorum. Kimi benim gibi bilerek gelmiş, kimi bilmeden geldiği camide farklı bir hazırlık gördüğünden heyecan içinde idi. Ne de olsa birazdan Ramazan ayının ilk teravih namazı kılınacaktı.

İlk sünnet kılındıktan sonra baş müezzin; cemaati, Peygamber Efendimiz'e ve Hz. Bilal-i Habeşî ile caminin yapımında emeği geçen hayır sahiplerine Fatiha okumaya davet ediyor. Buna da Tasliye ya da Gülbank deniyor. Tasliye'den sonra başka bir müezzin rast makamında üç defa 'İhlas-ı Şerif' okuyor. Aynı müezzin aynı makamla kamet getiriyor sonra. Camideki sıcak hava iyiden iyiye kendini hissettiriyor. İmam yatsı namazının farzına duruyor. Fatiha ve zamm-ı sûrelerle yatsı namazını kıldırıyor. Ancak son rekâtta namazdaki ilk değişim kendini gösteriyor. İmam rast makamını bırakarak bayâtî makamına geçiyor. Yatsı namazını bu şekilde bitiriyor. Her ne kadar ses tonundan makam değişikliği hissedilse de tecrübeli ve yaşlı imam teganniye fazla ilgi göstermiyordu. TRT nin yayın kameralarının etkisiyle bir zorlama içinde olduğu hissediliyordu.

Müezzinler ilahi söylüyor imam makam değiştiriyor

Sırada teravih var. Balkonda oturan bir müezzin, ısfahan makamında "sâlât-ü selam" getiriyor. Bütün cami ayağa kalkıyor. İlk dört rekât (tilavet) ısfahan makamında kılınıyor. Yatsının farzında olduğu gibi yine son rekâtta imam makamını değiştiriyor. Teravih bitene kadar bu gelenek devam ettiriliyor. Sabâ makamında biten ilk tilavetten sonra müezzinler devreye giriyor. Muallim İsmail Hakkı Bey'in kaleme aldığı Niyazi Mısrî Hazretleri'nin bestelediği 'Yine firkat narına yandı cihan' ilahisini seslendiriyorlar. Yaklaşık iki dakika sürüyor bu ziyafet. Normal teravihlerdeki gibi salâvat getirilip ikinci tilâvete geçiliyor. İmam, Hüseyniye makamı ile bitiriyor namazı. Nuri Baş'ın yazdığı Ali Kemal Belviranlı'nın bestelediği 'Elveda ey şehr-i rahmet mah-ı taban elveda' ilahisi müezzinlerin dudaklarında ıslanıyor.

Tesbihat üç nefeste çekiliyor

Üçüncü tilavette evc makamına geçilip Aziz Mahmud Hüdayi Hazretleri'nin 'Ol ey hüdayi subh u şam' ilahisi seslendiriliyor. Dördüncü tilavette acemaşiran makamından sonra anonim bir ilahi olan 'Elveda bizden sana ey şehr-i rahmet elveda' ilahisi söyleniyor. Dışarı çıkıyoruz. Caminin avlusuna konan dev ekranın karşısında onlarca insan var. Eller semada. Beşinci ve son tilavette ise segâh makamını duyuyoruz. Sonrasında 'Allahümme Salli Âlâ Mustafa' ve Ramazan'ın Kuran-ı Kerim'in indirildiği bir ay olduğunu anlatan dualar okunuyor. Selâvat getirilip vitr namazına başlanıyor. Son rekatta hüzzamdan tahirbûselik makamına geçiliyor.

Tesbihat yapılıyor, Ayete'l Kürsî okunuyor. Bir müezzin "Zü'l celali Sübhâna'llah" dedikten sonra tesbihlere başlanıyor. Başka bir müezzin "Sübhana'llah"ları sesli olarak 11 kere birbirine bağlı olarak makamıyla söylüyor. (7 ve 21 kere de söylenebileceğini hatırlatalım.) Diğer iki tesbihi de iki farklı müezzin 11 kere söylüyor. En sonda müezzinler koro halinde (cumhur olarak) "Sübhane Rabbiye'l aliyyi'l a'le'l vehhab" duasıyla tesbihatı bitiriyor.

İmamın elleri havada, dua ediyor. Müezzin okunan son duanın makamına uygun olarak birkaç defa amin diyor. Buna 'küçük âmin' deniyor. Daha sonra parlak sesli bir diğer müezzin duayı başka bir perdeden okumaya başlıyor. 'Büyük âmin' denilen bu kısmın arkasından başka biri, birkaç defa daha 'amin' diyor. Bütün müezzinler hep bir ağızdan "Ve'l-hamdû lillahi rabbi'l âlemin' deyip duaya son veriyor. Cemaat dağılmadan önce imam 'Mihrâbiye' okuyor. Namaza başladığı rast makamıyla geceyi sonlandırıyor.

Eve dönmek için camiden çıkarken içimde hüzün yer alıyordu. Ümit ettiğim gibi bir teravih kılınmamış, teganinin yer aldığı bir namaz şekli yaşanmıştı. Araştırmalarımda saraya özgü namaz kılınması şekli olduğunu öğrendiğim bu teravih şekli bidat ile dolu idi. Ve tespihatların duaların bile nağmelerle süslenmiş olması bana ağır gelmişti.

Birçok kaynaktan yaptığım araştırmalar neticesinde halka inmemiş bu ibadet şekli zengin – şımarık zümrenin ve hatta kendini entelektüel olarak addeden bir ibadet şeklinden başka bir şey olamazdı.

EROL KARA - Yazı özetlenerek sitemize alınmıştır. Makalenin tamamı için tıklayınız
SİZİN YORUMLARINIZ

Reklam

Namaz Vakitleri

GAZETE SAYFALARI

Gazete Manşetleri

Mekke Medine Kudüs Canlı Yayın

Mekke Medine Kudüs Canlı Yayın

Oyun ve Eğlence - Çocuklar İçin

Çocuklar için Oyun Eğlence

Twitter

Puan Tablosu

Takımlar
O
P
  • 1
    Galatasaray
    15
    32
  • 2
    Medipol Başakşehir
    15
    30
  • 3
    Fenerbahçe
    15
    29
  • 4
    Beşiktaş
    15
    27
  • 5
    Kayserispor
    15
    27
  • 6
    Göztepe
    15
    27
  • 7
    Trabzonspor
    15
    25
  • 8
    Bursaspor
    15
    24
  • 9
    Demir Grup Sivasspor
    15
    22
  • 10
    Teleset Mob. Akhisarspor
    15
    19
  • 11
    Kasımpaşa
    15
    18
  • 12
    Aytemiz Alanyaspor
    15
    17
  • 13
    Evkur Yeni Malatyaspor
    15
    16
  • 14
    Osmanlıspor FK
    15
    14
  • 15
    Atiker Konyaspor
    15
    14
  • 16
    Antalyaspor
    15
    14
  • 17
    Gençlerbirliği
    15
    12
  • 18
    Kardemir Karabükspor
    15
    8

Facebookta Mahihaber

2017 Dini Günler

2017 Dini Günler

tesbihatlar

tesbihatlar